• پنج شنبه, ۱ اردیبهشت, ۹۰
  • 0 Comments

تذهیب یا زرّینه کاری عبارت از زیور بخشیدن به متن الواح و حواشی تصاویر و مکتوباتست. به وسیله آب طلا و خطوط مشکی بدین گونه که قلم با محلول طلا و خطوط سیاه رنگ نقشهایی را در طرحهای گوناگون گلهای خطایی و چنگ های اسلیمی بدون رنگ آمیزی به ظهور می رشاند.
بدین ترتیب وقتی طرح تذهیب کشیده و طلایی شد با قلم مشکی نازک گرداگرد آن تحریر می شود و این تحریر یا قلم گیری مانند چارچوبی ست که آن نقش طلایی را در بر می گیرد، گاهی این نقوش طلایی از تحریر بی بهره است و به همین جهت زیبایی و دل انگیزی و اهمیتش کمتر است.
تذهیب شاخه های گوناگونی دارد مانند « تشعیر» ، « زرنشان سازی » و « طلا اندازی » که هر یک در جای مناسب خود به کار می کند مثلاً « زرنشان » در حواشی آثار هنری مثل قلمدان و قاب آئینه و خطوط و نقوش دیگر مورد استفاده قرار می گیرد که گاهی تمام یک صفحه یا سطح یک قلمدان را نیز پر می کند.
طلا اندازی نیز که عبارت از ترسیم گلهای « خطایی » یا « شاه عباسی » ست با قلم زر در فواصل معین و در حاشیه ی نقش ها و تصویر ها یا خطوط خوش به جای تشعیر استعمال می شود.
تشعیر هم از رشته های تذهیب است که به عوض گل و بته سازی ، صورت جانوارن را در حال عادی یا گرفت و گیر در حاشیه ی تصویر یا خطوط نشان می دهد مانند درگیری سیمرغ با جانوران دیگر یا پریدن شیر بر روی آهو و گوزن به منظور شکار و نیز گاهی تصویر انسان را در حاشیه نقش ها ارائه می نماید.
تذهیب هر گاه با رنگ های گوناگون از قبیل شنگرف و لاجورد و زنگار و سفیدات ، رنگ آمیزی شود « ترصیع » نامیده می شود و چون بیشتر اوقات تذهیب به شکل مرصّع پدید آمده است هر نوع تذهیب مرصّع به عنوان تذهیب شناخته می گردد و غرض از « تذهیب » همان « تذهیب مرصّع » می باشد. تذهیب به انواع گوناگون جلوه نمایی می کند از قبیل « دم خروسی » ، « گل ریسه ای » ، « گنبدی » ، « دندان موشی » ، « لچک، ترنجی » و غیره .
یک نوع تذهیب مخصوص هم به نام تذهیب شانه ای وجود دارد که با یکی قلم شانه مانند ، با طلا بر روی کاغذ ابری کشیده می شود و مبتکر آن « ابوطالب مدرّس » از هنرمندان و عالمان دوره قاجار است .

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *