|
|
به پيشگاه فردوسي همزمان با كنگره بزرگداشت
هزارمين سال تدوين شاهنامه از سوي يونسكو اين مثنوي سروده شده و در تهران،
محل كنگره، در يكي از جلسات به وسيله گوينده قرائت شد.
الا اي گــــرانــمايـه دانـــاي طــوس
كــه خــورشيـد پاي تو را داد بـوس
بــه هــفــت آســمان رفــت آوازهات
فلــك نــيست ظـرفي به انــدازهات فـــروزنــده چــهري بــه فـــرزانگي فـــرازنـــده
قـــدّي بـــه مـــردانـگي
تــو بــرنــامــداران ايـــران ســـري
بـــه رادان و رازآگـهان ســــروري
در ايــران نــديـدم يـكي شــيرمـــرد
كـــه كــاري بــه مــقدار كار تو كرد
وز آن شــير مـــردان هـم هـم كـــنار
نــكردنــد كــاري چـــنيــن پـــايـدار
در ايـران به فرّت يـكي مـرد نـيست
دريـــن پـهنهات كـس هماورد نيست
كـــه در آســـمان ســــخـن گـــشتري
تـــويـي مـــهــر تــــابـــندة خـاوري
ســـرآيــندگان را تــويي رهــــنـمون
ســـوي هـــفتمــين طــارم نــيلگـون
در ايـــران بـسي گـر ه دانــشـورنــد
تــو چــون مـاهي و ديـگران اخترند زبـــان دري از تــــو نـــيرو گـرفت وزين رو جهان را
ز هر سو گرفت تو دادي به هر واژهاش آب و رنگ
بــهايش فــزودي بــه مقدار و سنگ
بــسي واژه كــز يـــادهــا رفـتـه بـود
دل از تــاب مهــجوريــش نَـفته بود
كــشيدش بيرون ز هــــر گـــوشهاي
زانــديشه بــخشــيديـش تــوشــهاي
بـه سلـك سـخن خـوش در آورديَش
بـــه خـــرگــاهِ كـــيوان بــرآورديَش زآمـــــــــيـــزة
واژگــــان
دري
قــرين ســاخــتي زهــره با مـشتري عــروس ســخن از تو با فرّ و زيـب
بــه هــر هــفت آرايه شــد دلــفريب
نــگاريــن هــنر از تو زيـبنده گشت
زجـــادوي كلــكت فــريــبنده گشت
زهــر كــس كه سازِ سخن بـرگرفت
ســـرودِ تــو آهـــنگ بـرتـر گـرفت
زهــر گــفته كــآن بــس دلاويز وتـر
ســـخـنهاي او رامــــشانــگــيـزتـر خــرد مـسند آراي ايــوان تــــوسـت
هـــنــربــندة ســربــه فرمان توست تـــو چــون ســردهي پهلواني سرود
بـــه شــور اندر آري ز تن تاروپود *** بـــشر را تــو در بــــنـد آســايــــشي
رهــــانـــنده
از چــــنـگ آلايـــشـي تـو را بـس نظر داشت بر مردميست گـــريــزايي از شـــيوة
كــژدمـيست شــــرف را ي-ـكي مــرد آزرمگـين
جهان چون تو
كِي ديد با داد و دين؟
گــــر اُســـتادي آرايـــش جـــنگ را
ز صـلحست كـز دل بـــري
زنگ را جـــهان بــيني و حــكمت آمــيخــتي بـــه آونــدِ علــم و خــــرد
ريــخــتي بـه خــوان برنهادي گــوارا خــورش
كــه يــابــد ازوجـان
و دل پــرورش
ز رســتم يــلي ســاخــتي يـــكّه تــاز
جــوانمرد و خوشـخوي و مردم
نواز هــر آنچيز كت بُد خــوشـايند و نـغز نـــمودي در آن گُـــردِ بـــيــدار مـــغز *** چــو شــد واژگــون بـــخت ايرانيان
نـــمانــد از شـــكوهِ كــــياني نــــشان
حــرامــي صــفت از ره آز و
كـين
فَــــرَس رانـــد تـازي به ايران زمـين نــبودش زبــــهــر
زر انــــدوخــتن
«بجـز غـارت و كـشـتن و سـوختن»1 ره
آوردش از چــــند آيـــين پــــاك
ولــــي كــاركـــردش بــسي دردنــاك
سلـــوكـــش بـــه هــنجار اسـلام نـي
پــــي غـــارتـــش خـــواب و آرام ني لـــبش گـــر چـــه بــا نـام اسـلام بود
دلــش دور ازيــ-ن ايـــزدي نـــام بود بـــرون ريخت از سينه بس كينه را
بــــرانـــداخت فــــرهنـگِ ديـرينه را بــه رغـــمِ پيغــمبر بـــه يــكـبارگي
بــــــــرآورد دســـتِ ســــتمــكارگــي نـمـاند انــــدرين بوم و بـر فرّ و جاه
نه تخت و نه رخت و نه زريّن كــلاه
بــرين جــمله بگذشت سالي دويست
كه ايران براحوال خود خون گريست بــه ايـــراني آنـگونه بــرگشت حال كــه شد قدّ
چـون سروش از نـالة نال2 ســـرش بـــر سـر ظلم حَجّاج رفــت هــمه مــرده
ريـگش به تـاراج رفـت
درين سالليان هــر كـه قَد بـرافراخت
ســپاه عــرب
كـار او
را بـــاخـت *** مـــماناد پـــوشــــيده انـــدر جــــهان
كـــهـن رازِ
پـــيـروزي
تـــازيـــان
كـــه بـــودنـــد ايـــرانـيان هــمگروه
زشــاهــان واز مـــؤيــدان در ســـتوه شـــنيدند چـــون مـــژدة داد و مــهـر
زآيـــيــن پـــيغمـبر
پـــــاك
چــهـر
كــه كس را نبـاشد به كـس بـرتـري
جــز ار راه تـــقـوا و مـــيـنـوفــــري هــــجــوم عــــرب را نــبـستـند راه مــگر گــيرد
اســـلامــ-شان در پـــناه بـــه امــيدِ ايـــن كـــيش ميــنو نــهاد
كـــس انــــدر مـــيان دادِ مردي نــداد
وگــــرنــه عـــرب را كـجا بـود تـا؟
كــــه بــيند چراگاهِ ايـــران به خـواب
كـــجا بـــود تـازي چـــنان مـايهورز
كـــــه تـــازد بـــدين نــــامـبردار مرز دريــغا كـــه تـــرفــندشــان كـار بود
نـــــه بـــر سان گـــفتار، كـــردار بود *** الا اي ســـخن ســنج بـــيدار بــخـت كــه
بــردي به فـردوسِ جـاويد رخـت
تــو بــالــيده در عــهــد ســامــانـيان
ســگـالـــيـده در
كـــار ايـــرانـــيان نــه «محـمود» پــيدا و ني لشكرش نـــه زريّـــنه
اورنگ و ني افــسرش
كـه در س-يصد وشصت، برخاستي
بـــه كــاريِ گـــران، هــمّت آراسـتي چـــو ديـــدي كـــه بــاشند ايــرانيان
زپـــيشينة
خــويـــشــتن
بــينـــشان
گــروهــي غــم انـــدوزِ مـــاتــمـكده
گــــروهــي دگـــر خـــيلِ تــازي زده
رفـــــرِّ كِئــي مـــانــــده بـــيآگــهي
هـــم از نــــامــــــدارانِ بـــــا فـرّهي
زجـــنـگي ســــوارانِ فـــرّخ نـــژاد
جـــهـان پــــهلوانــانِ بـــا فــــرّ و داد
هــــم از روزگـــــاران نــــــامآوري
زگــــــــاهِ جـــــهانـــــداري و داوري
زجـــــورِ بــــدانــديش، ســـركـوفته
بــــه مــــــژگان ره بـــندگي روفـــته
به نــو دولـــتان داده سـنگين خـراج
بــــه بـــيگانگان باخــته تخت و تاج ***
تـــو را تــــاب ايـــنجمله ديدن نـبود
شـــكيــبيـدن از دردِ مـــيهــن نــــبود
بـــه فـــرخنده پـــيغامِِ فـرّخ سروش
بــــرآوردي از ســينه پـنهان خروش بـــرون آخـــتي از بــغــل خـامـه را قــــد
افــــراخــتي نظمِ «شهنامه» را
نــشــستي پـــسِ زانـــــوي
آرزوي
چــو در پـشت سـنگر يلي رزمـجوي
نـــجـات وطــن را هــــدف ســاختي
بـــسي تــــير زي دشـــمن انـــداخـتي پـــراكـــنده از هـــر سويي داســتان بــــه كـــف
كـــردي از دودة بـاسـتان
كـشيدي بـه نظم دري هــــر چه بـود
خــــروش ســــوارانِ جــنگ آزمــود هــم از بــخردان و ردان بـــــيشمار نــوشــيتي
ســــخـنهاي آمـــــوزگـــار نــــمـودي زيـــــادِ داژلاور يــــــلان
جـــــــوانـــمردي و داد را هــمـنشـان
هـــمه پــــهــلوانــــان ايــران ســـپاه
ز تــــو بـــاز جــسـتند ديــريــنه جـاه
بــسُفتي بــــه عـــزم گــران كــوه را
ســــتـردي زدل،
داغ انــــــدوه
را
تــو جـوشـنده خـون در تـنِ رســتمي
بـــه رزم انــــدرش جــابـجا هــمدمي
چـون ايران بـخوانْد آن يل تاج بخش
تواَش بر نـشاندي به تــازنـده رخــش چو ديدت بــه دشـمن گـره كرده مش «تهـمتن» پـسر
را بـه پـاي تـو كشت تـــويي ســوگــمند ســـياووش پـــاك كه خـونش بـه يـاد تو
جــوشد زخـاك اگر «كاوه» شوريد بر «مـاردوش»
به جـنگ سـتم
خـونش آمـد به جـوش تــــو دادي بـه دستش دريـــن ساليان
شكــوه آفــرين «پـرچــم كـــاويان»1
نـــهان در چــكا چـــاكِ رزم آوران
تــــو بـــنمودهيـي رازِ چـــالــشگران
زگــــردِ ســـواران بـه دشــت نــبرد
تــويي هـر زمـان سـر برآورده مــرد
در آويـــزش لـــشـكر آواي كـــوس
بــود نـعرهاي كآن برمـد ز «طوس» خـــود آن نــعـــره آواي درد تو بـود ز درد وطـــــن
يـــاد كــــرد تــو بـود
هـــم از مـــاتــم رســتـمي ســوگـوار
هـــم از مـــرگ رويــينتن اسفــنديار
گــــل آرزوهـــاي رفـــــته بـــه بــاد
شــــكـفـت از دمـــت در گلـستان يـاد
دوانــدي تو خون در رگ آرزوي
مـگـر آبـــرو بــــاز آري بــه جـــوي
بـــه يـزدان پـرسـتي شــدي راهـــبر
بـــه مـــيـنو گـــرايي گـــشـايـــنـده در نـــكـوهـــيدي آيــــيــن بـــــيــداد را
ســـــتـودي نـــكوكــاري
و داد
را تـــو ما را شــناسـاندي انـــدرجـهـان نـــماندي گــهر
بــا هـــنر در نــهــان دميدي به تنديس مــا تــاب و تــوش
نمودي بـــه پيكارمان ســخت كــوش تــو ايــرانــيان را هــــمه
حــلـقهوار
بـــه گـِرد هـم آوردي از هـــر كـــنار
چو شهنامه اين حلقه را شــد نــگـين
زنو زنــده شـد نـام «ايــران زمــين»
جهان تا جهانست و گيتي بـــه پـــاي
تــو را كـــوه رفـــعـت نـجنبد ز جاي
نه تــنها «اديــبت» ســتايــنده اسـت كه گــيتي بـه ارجـت فـزايــنده است
|
|