چهلستون

چون كـنم روسـوي «كاخ چهلستون» آن گـــرانــفر كـاخ اعــصار و قـــرون

بــــوستاني بـــينم از لطــف و صـــفا چـــون دل عشــاق، پــر مـهر و صــفا

كـــاخ زيـــــبايي زعـــــــهد اقـــــتدار مــــانده پـــا بـرجـا به فــرّ و افـــــتخار

خّـــرم و ســرسبز، بــا فـرّ و شكــوه درصفا چون دشت و درحشمت چوكوه

در مــــيانش ســاختـماني دلفــــــروز رِشكـــمندان را بــــــه دل افكـنده سوز

مـدخلش گســترده ســقـفي بـر سـتون كآن ســـتونها مــــانده از آفت مــصون

ســقف چـوبي بـر ســتونهائي زچوب مـتّكي چـون عشـق، بــر سيماي خوب

بـــعد چــندين قـــرن ايـن طـــاق بـلند مـانـده مــحكم بــــــر سـتونها بــيگزند

گشـــته از حسـن عـمل افســانه گـوي كـــــارورزان را مـــــــــثال آبـــــروي

پـــيش رويش هست استـخري پـر آب پاك و رخشـان هـمچنان دُرِّ خـــوشاب

چــون در اسـتخر افكـنم بـاري نـــظر بــــنگرم عكس ســـتونها ســــــربســـر

مــــنظر زيـــرينش از زيـــــــــباستي عكســـــــــي از زيــــبائي بـــالاسـتي(1)

بيست عكـس است ازسـتونهايش درآب «چهلستون» زين دوست نامش دركتاب

پس بـــه تــالارش درآيـــم شـــــــادمند كــاندر آنــجا كـــــــس نــميبينم نــژند،

وه چـــه تــالاري دلا را از نـــــــقوش كـز سـِرِ انســـان ربـايد عـــقل و هـوش

گــر نگــارستانِ «مــاني» خـوانـــمش نـيست اغــــراق ارچـه زآن به دانــمش

خــامهي فـــرزانـه اســـتادان عـــــصر خــود قـيامت كــــــرده در تـزيين قـصر

هست يكــجا نــقشها از بــزم ســـــور وانــمودِ صــلـــــح و رامـِش در حضور

كاين بجاي خويشتن كاري خوش است دشمنان را دوست كــــردن دلكش است

جـاي ديگر نقش ميـدان است و جــنگ بــهر دفع خـصم بــــي خـوف و درنگ

ســــبك نــقاشي درين الـواح نــــــــغز بس بـــود مـــــــــطلوبِ هـر بـيدار مغز

زآنكــــــه ابــداعيست در تـلفيق سبك دلنشيــن و نــــــــغز چــون رفتار كبك

نـــــقشهاي دورة «آلِ صــــــــــــــفّي» داشت در والاتــــــــرين حــد هــمصفي

ليك چـــون او را تــنزّل در رســــــيد ذوقـــها ســوي دگـــر جــــــــا سـركشيد

نــقشبندي شـيوهي ديگـــــــــر گــــرفت كـز هنر تاجي دگــر بــــــر سـرگـــرفت

هــر فــرازي را نشــيبي در پـــي است چون خـماري كز پي سـُكرِ مــــي است

ســبك ابــداعــي بســي زيــــــبا نـمود بـــرغـــناي كــار ايـــــــــــرانـي فــزود

چـــاشني از طــرز مــينياتور يـافت ليك رخســار از طــبيعت بـر نـتافت

«مـيرك» و«سلطان محـمد» يا«رضا» گـــربــينند اين نــــقوش دلــــــــــربــا

چيـن زحســرت بين دو ابـرو نـــهند كـلك مــوئين را دگـــر يكسـو نـــهند

ايــن بــود اغـراق كـان والا مـهـان جـــايشان بـــر قـــلّه باشد در جــــهان

نقشهايي كاندرين زين عالي بناست دلـــــنواز و دلپســــند و دلربــــــاست

آنــچه بس راز است در تــرسيم آن جنگ«كرنال» است وجنگ«چالدران»

و آنـچه زيــن تـصويرها يادآوراست شــرح جــانبازي به راه كشــور است

شــرح پــاس عـزّت و نـام و شرف هست در ايـــن نــقشبنديها هــــــــدف

ايـــن هــدفها را بــــود بســيار ارج درگــذرگاهش چه جانها گشـته خــرج

بـــهر مــيهن ايـــن هـمه ايـثار جان رازِ حــــــــفظ كشـــوري پـــاينده دان

****

---

1- اشاره به شعر معروف «مير فندرسكي» است كه: «عالمي در زير دارد هر چه در بالاستي»