مسجد جامع

مسجد جامع

چـون گذر بـر «مســجد جـــامع» كـنم             گــوش را بـــر گــفته‌اش سـامــع كـنم

گــويــدم بس نكـــته‌ها از عــــــصرها            طـــعنه‌ها رانـــد به رويـــين قـصرها

از فـــراوان ســـعي درطــــيّ قـــرون             بـــهر ديــــن و پـــاس اســرار درون

از بســـي رنـــج تـــحـمّل نـــــــــاپـذيـر           در ره شكـــــر خـــداونـــد قـــــــــدير

در ره ايــــمان عــــرقها ريــــــــــختن             شـــوق رنـــج انــدر وجود انگـــيختن

تــن بكــار صــعب دادن بـــــي امــان             زآنــچه نـايد هـيچ در وهــم وگــــمان

پـايه ي ايـمان فـرا بـردن بـه عــــرش             صنعت ازاخلاص پـروردن بـه فـرش

طــــــاقهاي آســـــــــمانفرسا هــــــمي             بــا تــوگـــويد ديدگان واكـن دمـــــــي

هـم عـروج عشـق و ايــمان را نگـــر             هـــم عـــُـلّو كــار انســان را نــــــگـر

يـــــاد كــن از روزگــار فـــــرّهـــــي             ديــنِ «مـــزدائــي»و آئــين بِــــــهي(3)

 

آن بـــه درگــاه خـــدا بـــردن نـــــماز             بـــر در يــزدان هــمي عــرض نــياز

و آن نـــيايشها كـــه بـــرآتش بـــــُدي              كآن نـمادِ(1) پــاكــي بــــي غش بــدي

 

بـــعد از آن فــــيض تـــحوّل يــــافتن              از بـــهي زي بـــــهتري بشـــــــتافتن

مـــــعبد ذات خــداونـــدي شــــــــــدن             بـــــارورتر از بــــرومندي شــــــدن

در تكـــامل طــــيّ دوران كـــــــمال               بـــا تــــجمل ســـيرِ آفـــاق جـــــــمال

خوش بـــود در راه هســتي پــيشرفت             بودن انـدر ســيرِ مــنزل تــيزوتفـت(2)

 

خوش بود در طي مــنزل بــي‌خــلاف             پيش رفتن، پنبه ســـان گشــتن كـلاف

گـــر ســـــتايشگاه يـــــــزدان و رالاه              هر زمــان بــودن خـدا را سـجده‌گــاه

ايـن ســـخنها را ســــتونها ســـردهند              بــــر دل حــقجو نـــــــداها در دهــند

قـــــــصّه‌ها از روزگــــــــاران دراز              با تو گــويند از تــو داري گـــوشِ باز

بـــي‌شمر بـــيني ســـتونها كـــوه وار              كـــوه را در اســــتواري پـــــــيشكار

وين شگــفت آور كه درعــين كــجي               راست در ســــــتواريَند و هـَـمرجـي(3)

 

گشــته گـنبدها بـه گــردون سـرگران               در پــــناه هــــــــــمت بـــــنيانــگران

خـــفته در بـــالا بـــّرِ هـــر طــاقچه               نقش «گوديهاي خـِفتي» چـــون بـچه

بس كـــتيبه گِـــرد گــنبدها عــــــيان               هـم زآجـر هـم زگــچ مــــــعجزنـشان

كــار صــنعتكارِ زرّيــن پــنجه بــين              سُفته گــوهر هاش انـدر گــنجه بـين

كرده با آجــر نـقوش شـوخ و شـنگ               همچو با مـوئين قـلم بـر لـوح سـنگ

بــاد رحــمت بـــــر چنـين اسـتاد راد              كـاين گــرامي يـادگار از خـود نـهاد

اي دريـــغا بس هـــــــــنرمند شـــهير              نـانش آجـر كــرد ايـن دنــياي پــــير

قدر او نشناخت كس چون قــــدر زر               كافتد اندر دست طـفلـي خـيره ســـر

****

بـعد، رو محراب «الجـايتو»(4) نگــر             كــن بـــه زيــبا گــچ بُربهايش نــظر

 

آنــچه بـا گــچ كــرد كــلك اوســـتاد               كس بـه كــاغذ نــقش نـنموداز مــداد

يك جــهان زيـــبائي و حــــّظِ بــصر             خـــفته بـين چــون نـاز در چشم هنر

رو سـوي «بـيت الشـتا» وز فـرِّ دين              گـــنبد ســتوارِ «تــاج المــلك» بـين

كــاندر ايـران بـي‌نظير و عالي است               طاقِ طاق و جاي جـفتش خالي است

گــنبد ديگـر«نــظام المـلك» ساخت               كــاين چــنين دانا پسـندش بـرفراخت

باري اين مـسجد كه عشقش باني است             مـــظهري از هـــمت ايـــرانــي است

هـر چه در سـر دارد ايـرانـي نــبوغ               هـــر كــجا بــاشد از آن تـابد فـروغ

****

 

 



3- دين مزدائي و آئين بهي = مقصود كيش زرتشتي است.

1- نماد = مظهر

2- تفت = تند،گرم، با شتاب

3- همرجي = همصفي، رج بمعني صف است.

4- الجايتو = سلطان محمد خدا بنده فرزند غازان خان پادشاه ايلخاني است.