گرسنه بود و روان شد ز روستای به شهر
یکی فقیرکه بس شکوه از گدایی کرد
چو پای آبله مندش نداشت پای افزار
چه ناله ها که زدست برهنه پایی کرد
به شهر مبلغ ناچیزی از طریق سؤال
خدای، بهرۂ آن مرد روستایی کرد
به وقت شام که آهنگ بازگشتن داشت
به نیمه راه نگر تا چه ره گشایی کرد
بدید زار و دل افسرده بینوایی را
که نزد اوگله از سخت ماجرایی کرد
ز حال کودک بیمار خود پریشان بود
که شِکِوِه از پی درمان ز بی دوایی کرد
بگفت کس به من امروز بخششی ننمود
نه بهر طفل مریضم، کرم نمایی کرد
تنش در آتش تب بی دوا و درمان سوخت
تبش دچار نقاهت ز بی غذایی کرد
چو بینوا خبر از حال بینوا بشنید
بهم برآمد و خوش درک همنوایی کرد
هرآنچه داشت بدو داد و گفت شرمم باد
که دست قدرتم این قدر نارسایی کرد
تو مستحق تری از من بدین عطای قلیل
اگر چه ز آن نتوان دفع ناروایی کرد
چو نیست در کف من چیز، این مبادم نیز
برفت وتکیه بر الطاف کبریایی کرد
به۱ پاکبازی آن مرد بینوا نازم
که جود و احسان در عین بینوایی کرد
۱- نسخه بدل: به سیر چشمی

بـدان قهرمــــانـــــــان فرستم درود
کـه عِــزّ و شرف را هدف ساختند
بـــه مردم گــرایی و حـــق پروری
زرغبـت ســر از پــــــای نشناختند
ز چــــالشگـری در ره عـدل و داد
بـــــه زور آوران تیــغ کیـــن آختند
بـــــه میدان خیــر از پـــی دفع شر
سمنـد رشــــــــــادت بــرون تاختند
بـــــه سرکوبی حکمرانــــان ِ زور
دلیــــرانــه گـــــردن بـــر افراختند
بـــــه آرام وجـــــدان نهـــــادنـد دل
بـــــــــه آرامـش تـــــــن نپـرداختند
ز دل ریشــــۀ کبـــــر و آز و حسد
بـــه دست شهــــــــامت بـرانداختند
بـــه پـــاس وطن درگــَـهِ حادثات
ســراندر ره بــوم و بـر بـــاختند

خر زهره ای کنار گل سرخ در چمن
بالید و کرد با گلِ صَد پر مکابره
که ای « خُرد بوته! من ز تو والاترم به قد
هم از تو بارورترو خوش تر به منظره
عمر تو هست کوته و دوران من دراز
هم باشدم صلابت و هم زور و سیطره(۱)
انبوهِ شاخ و برگ من انگیزه ی شکوه
و آن نازکانه وضعِ تو در خورد مسخره»
گل داد پاسخش به ظرافت که « ای رفیق!
حرف تو را نه قاعده باشد نه پیکره
در پیش عاقلان که به حق داوری کنند
سودی پدید نیست تو را زین مناظره(۲)
اندام ریز من که دهد بار مشک بیز
بر پیکر درشت تو دارد مفاخره
از رنگ و بوی خوش نبود بهره ای تو را
تا چون مَنت عزیز شمارند یکسره
من با چنین حقارتم افسون باغ و راغ
تو با چنان صلابتی آذینِ مقبره
تبلیغ بی اساس چه حاصل برای خویش؟
هرگز کجا بود سره(۳) همتای نا سره؟»

۱- سیطره: توانایی و برتری
۲- مناظره: در مقابل هم بحث کردن درباره موضوعی
۳- سره: خالص