در شهر رم همراه من بود آشنایی
با هم همی گشتیم، هر جا بهر دیدار
شب چون گذشت از نیمه ، در هنگام برگشت
شد سوی مهمان خانه ، ماشینی پدیدار
ماشین کرایی بود و ما در وی نشستیم
ره دور و ما را در گذر تعجیل بسیار
کردی توقف ، هر زمان در چار راهی
رانندۀ با انضباط خوب و هشیار
گفت آشنای من بدوکآخر در این وقت
کو پاسبانی کز خلاف آید خبر دار؟
او خفته و دیگر نباشد بیمی از کس
تا باشی از بهر توقف بوده ناچار
راننده در پاسخ مسافر را چه خوش گفت:
« گر پاسبان در خواب شد قانون که بیدار»
ای وای بر شهری که هر دم مردمانش
قانون به زیر پا نِهند و شاد از این کار

یکی بخیل توانگر به کوی ما می زیست
که درخزانه خود سیم و زر فراوان داشت
و لیک تنگ نظردرهزینه کردن بود
که هرچه داشت زچشم زمانه پنهان داشت
نه خوب خورد و نه ازخوب جامه ها پوشید
نه بارخانه و نی کارگر نه دربان داشت
سفرنکرد وتفرج نجست و زن نگرفت
نه بهره برد زهر چیز کاندر امکان داشت
یکی زجمله ی احباب وی ازو پرسید
که چیست موجب آن کِت روش بدینسان داشت
به خنده گفت من از فقر بس هراسانم
که فقر پای تجاوز به کاخ ایمان داشت
ز بینوایی خویشم گریز باد گریز
که دل نشایدم از مَسکنت پریشان داشت
شگفتم آمد از آن مالدار بُخل اندیش
که زیست عمری در فقر و وحشت از آن داشت

گردو بنی به سرو همی گفت با غرور
«کز من برند پیر و جوان گردکان هزار
بسیار کس به ذائقه بخشند لذتی
از گردگان که هست مرا طرفه خشکبار
لیکن تو را که شُهره ی شهری به بی بری
از بهر خلق فایده ای نیست در کنار»
سروَش جواب داد که « هر چند بی برم
آزاده وار زیسته ام خوش به روزگار
ضرب المثل به خصلت آزادگی منم
شد ز اعتدال ، ذکر جمیلم به هر دیار
رونق فزای باغم و زینتگر چمن
سرسبز در خزانم و سرزنده در بهار
نامم شده است زیور اوراق در جهان
در شعر شاعرانِ سخن سنج ، یادگار
من می زیَم عزیز که آزادم از قیود
تو می خوری لگد که دهی تن به زیر بار